Sık sorulan sorular

Ağız kokusunun literatürde 50–60 farklı nedeni tanımlanmıştır ve büyük kısmı diş eti kaynaklıdır. Diş eti iltihabı (gingivitis, periodontitis), gömülü yirmi yaş dişleri, uyumsuz kron ve köprüler ya da hatalı dolgular sık görülen nedenler arasındadır. Boğaz enfeksiyonları, kronik sinüzit, reflü, sindirim sistemi rahatsızlıkları ve beslenme gibi ağız dışı nedenler de olabilir. Bu yüzden önce doğru teşhis konmalı, tedavi buna göre planlanmalıdır.

Diş eti hastalıklarında temel etken mikrobiyal dental plaktır ve bu plağın oluşumunda tükürüğün yapısı rol oynar. Tükürüğün yapısı kalıtsaldır; bu nedenle bazı kişilerde diş taşı daha hızlı birikir. Yapı değiştirilemese de düzenli bakım ve kontroller gibi önlemler artırılabilir. Temizlenmeyen diş taşı diş eti cebi içinde köke doğru ilerler, kemiği eritir ve diş eti çekilmesi, hassasiyet, sallanma hatta diş kaybına kadar varabilir.

Elinizi pürüzsüz bir cama sürttüğünüzde tahriş olmaz, pürüzlü bir yüzeye sürttüğünüzde ise tahriş ve kanama olur. Diş eti de normalde pürüzsüz bir diş yüzeyine temas etmelidir. Diş eti içinde oluşan bir pürüz (çoğunlukla diş taşı, taşkın dolgular ya da uyumsuz kron ve köprüler) diş etini sürekli tahriş ederek kanamaya yol açar. Nedenin muayene ile belirlenip giderilmesi gerekir.

Böyle olmak zorunda değil. Tükürüğün kalıtsal yapısı nedeniyle bir yatkınlık olabilir. Ancak diş eti hastalıkları, genç yaşta alınacak önlemler ve düzenli kontrollerle büyük ölçüde önlenebilen hastalıklardır.

Diş taşı temizliği ile diş beyazlatma aynı işlem değildir. Diş taşı temizliği sağlığınız için gereklidir ve düzenli yaptırılmalıdır. Buna karşılık çay, kahve ve sigaraya bağlı renklenmeleri ayda bir ya da iki üç ayda bir temizletmek mine aşınmasına yol açabileceği için zararlı olabilir. Renklenmeyi azaltmanın asıl yolu bu alışkanlıkları en aza indirmektir; beyazlatmanın size uygun olup olmadığı ise muayenede değerlendirilir.

Bilimsel araştırmalar florürlü diş macununun günde iki kez kullanılmasını önerir. Her maddede olduğu gibi florürde de belirleyici olan dozdur. Sistemik yollarla (tablet, içme suyu) alındığında bile risk çok düşükken, diş macunuyla topikal kullanımının bir sakıncası yoktur.

Son yıllarda florür hakkında yayılan yanlış bilgilerle birlikte florürsüz bitkisel macunlara yönelimin artması, hassasiyet şikâyetlerini de artırmıştır. Aşırı ve sert fırçalama da mineyi aşındırarak hassasiyete yol açabilir. Hassasiyet çürük, çatlak ya da diş eti çekilmesi gibi başka nedenlerden de kaynaklanabileceği için nedenin muayenede belirlenmesi gerekir.

Günümüzde pek çok besinde karbonhidrat (şeker) oranı artmış, işlenmemiş ve doğal gıdalara ulaşmak zorlaşmıştır. Bu nedenle diş bakımı geçmişe göre çok daha fazla önem taşır. Düzenli fırçalama, ara yüz temizliği ve kontroller, çürük ve diş eti hastalıklarını önlemenin temelidir.

Bazı kişilerde mine tabakası doğuştan daha kalın ve daha beyazdır. Dişe asıl rengini veren iç tabaka dentindir ve her zaman mineden daha koyudur; mine ne kadar kalınsa diş o kadar beyaz görünür. Uzun yıllar sert fırçalayan kişilerde mine inceldiği için dişler zamanla daha sarı görünebilir.

Bunun birden fazla nedeni olabilir. Diş hekimine yalnızca görünen ya da ağrıyan dişler için gidip diğer çürükleri ertelemek süreci yalnızca uzatır. İlk muayenede tüm dişler kontrol edilmeli, gerekirse panoramik röntgen çekilerek gözle görülmeyen arayüz çürükleri tespit edilip tedavi edilmelidir. Sonrasında düzenli koruyucu bakım ve ağız hijyeni takibi şarttır.

Dünya Sağlık Örgütü'nün 2020 itibarıyla verilerine göre amalgamla ilişkili bir komplikasyon ya da yan etki saptanmamıştır. Amalgam ağızda uzun yıllar kullanılabilen sağlam bir dolgu malzemesidir; günümüzde daha az tercih edilmesinin nedeni estetiktir. Doğru uygulandığında kompozit dolgular da benzer dayanıklılık gösterebildiği için bugün genellikle kompozit ya da porselen dolgular tercih edilir. Amalgamın bilinen dezavantajı, çok büyük dolgularda uzun yıllar sonra dişte çatlağa yol açabilmesidir.

Çürüğe geç müdahale edildiğinde çürük sinire (pulpa) yaklaşır ve dolgu da sinire yakın bir bölgeye yerleştirilir. Çürük ne kadar derinse dolgu da o kadar derin olur ve bu durumda kuafaj adı verilen koruyucu bir işlem uygulanır. Kuafajın amacı, kanal tedavisine gerek kalmadan dişin canlılığını korumaktır. Kuafaj yapılan dişlerde 4–6 aya kadar soğuk, sıcak ya da çiğneme hassasiyeti görülmesi normal olabilir; hassasiyet artarsa hekiminize başvurun.

Bunun birkaç nedeni olabilir. Kompozit dolgunun uygulanması sırasındaki hatalar, başlangıçta yanlış konan teşhis (örneğin kron ya da porselen dolgu gereken bir dişe kompozit dolgu yapılması) ve sert kabuklu yiyecekleri dişle kırmak gibi alışkanlıklar bunların başında gelir. Nedenin muayenede belirlenmesi, doğru restorasyon türünün seçilmesini sağlar.

Kanal tedavisi yapılan dişte bir hafta ile on beş gün arasında, dokunma ya da ısırma sırasında hissedilen geçici bir hassasiyet olması normaldir. Bu hassasiyet dokulardaki ödeme bağlıdır ve zamanla geçer. Bu süreden daha uzun sürerse kanal tedavisinin yeniden değerlendirilmesi gerekir.

Bu çok sık karşılaşılan bir durumdur. Doğru teşhis ve planlamayla, randevu takviminde aksama olmadığı sürece tedavi süreleri önemli ölçüde kısaltılabilir. Uygun vakalarda kanal tedavisinin aynı gün tamamlanması, CAD/CAM ile kron ve porselen dolguların aynı seansta yapılması ve X-Guide ile implant uygulaması bu konuda yardımcı olur. Çenenin bir tarafı uyuşturulmuşken o bölgedeki dolgu, küretaj, kanal tedavisi, implant ve çekim gibi işlemlerin aynı seansta yapılması da mümkündür.

Dolgu ücreti, dolgunun büyüklüğüne ve dişin durumuna göre değişir. Tedavi sırasında bile dişin kanal tedavisine, porselen dolguya ya da krona ihtiyaç duyduğu anlaşılabilir. Bu nedenle telefonda doğru bilgi vermek mümkün olmaz; en sağlıklı yol ilk muayene (oral diagnoz) sonrasında planlama yapmaktır.

Neden kemik erimesiyse, sorun ancak diş ipi veya ara yüz fırçası kullanımıyla kontrol altında tutulabilir. Neden dolgunun çok büyük olması ve komşu dişe iyi temas etmemesiyse, CAD/CAM ile hazırlanan inley-onley türü porselen dolgular bir çözüm olabilir. Hangisinin geçerli olduğu muayene ve röntgenle belirlenir.

Hamilelikte röntgen çekiminden ve güçlü antibiyotik kullanımından kaçınılır; bunun dışında gerekli tedaviler yapılabilir. Uygulanan lokal anestezinin bir sakıncası yoktur, ancak işlem sonrasında antibiyotik gerektiren durumlar sorun oluşturabilir. Hamilelikte hormonlara bağlı olarak diş etleri şişmeye eğilimlidir. Bu nedenle diş taşı ya da gömülü yirmi yaş dişi gibi sorunların hamilelik öncesinde tedavi edilmesi önerilir.

Sterilizasyon ve dezenfeksiyon diş hekimliğinin vazgeçilmez bir parçasıdır. Aletler, çapraz bulaşmaya karşı tek kullanımlık sterilizasyon poşetlerinde otoklavda steril edilir. Olası bir teknik arızada işleyişin aksamaması için iki otoklav cihazı bulundurmak önemlidir. Ağız içinde kullanılan başlıklar için ayrıca hızlı sterilizasyon cihazı kullanılır.

Bu korku genellikle geçmişte olumsuz bir deneyim yaşamış kişilerde görülür. Çürük ve diş eti hastalıkları ilerledikçe daha zor tedaviler gerektirdiği için erken başvurmak önemlidir; örneğin apseli bir dişte anestezi yeterince etki etmeyebilir. Anestezi etkisini gösterdikten sonra işlemler genellikle ağrı hissedilmeden yapılır; hassasiyet devam ederse ek anestezi uygulanır ve hassasiyet varken işleme devam edilmez. Gerektiğinde nitröz oksit ile bilinçli sedasyon altında da tedavi yapılabilir.

Alt total protezlerde gevşeklik sık görülen bir durumdur. Dişlerini uzun yıllar önce kaybeden hastalarda kemik erimesi daha fazla olduğu için yeni bir protez yapılsa bile tutuculuk yetersiz kalabilir. Bu durumda alt çeneye en az iki implant yerleştirilerek protezin implantlara tutturulması genellikle en uygun çözümdür. Uygunluk, sağlık öyküsü ve tomografi değerlendirmesiyle belirlenir.

İmplantların kansere yol açtığına dair bilimsel olarak kanıtlanmış bir veri yoktur. Hatalı teşhis, hatalı uygulama veya yetersiz ağız hijyeni gibi nedenlerle implant çevresinde iltihap (periimplantitis) gelişebilir. Bu nedenle doğru planlama ve düzenli bakım önemlidir.

İmplant tedavisi diğer seçeneklere göre daha maliyetli görünebilir; ancak uygun vakalarda daha sağlıklı ve uzun ömürlü bir çözüm sunabilir. Hastaların sık dile getirdiği konu çoğu zaman maliyetten çok, implantın yerleştirilmesi ile protezin yapılması arasındaki bekleme süresidir. Gelişen sistemlerle bu süre uygun vakalarda kısaltılabilmektedir. Tedavi planı ve kapsamı muayene ve tomografi sonrasında kişiye özel olarak belirlenir.

İmplant tedavisi, kemik gelişimini tamamlamış ve uygun koşulları sağlayan herkese uygulanabilir. Bu koşulların başında yeterli kemik hacmi ve genel sağlık durumunun uygunluğu gelir. Uygunluk, muayene ve tomografi ile değerlendirilir.

Önce sorunun ne olduğu belirlenir ve tedavi planı buna göre oluşturulur. Sorun yalnızca renkse ve koşullar uygunsa diş ağartma (bleaching) ile çözülebilir. Sorun diş şeklindeyse, gülüş tasarımı kapsamında lamine, porselen kron ya da bonding gibi birden fazla seçenek değerlendirilebilir.

Zirkonyum ile cam seramik (E-Max) porselenler arasında farklar vardır. Koşullar uygunsa cam seramik porselenler daha estetik bir sonuç sunar. Hangi malzemenin size uygun olduğu, dişin konumu, çiğneme yükü ve mevcut diş dokusu değerlendirilerek belirlenir.

Süt dişlerinin temel görevlerinden biri, alttan gelecek kalıcı dişlere yer tutmaktır. Vaktinden önce çekilmek zorunda kalan süt dişinin yerine komşu dişler kayarak boşluğu kapatabilir. Bu durumda kalıcı diş kendine yer bulamaz ve çapraşıklığa yol açabilir. Bu nedenle çürük süt dişlerine dolgu ya da gerekirse kanal tedavisi yapılması uygundur.