CAD/CAM (bilgisayar destekli tasarım ve üretim), dişin ağız içi kamerayla üç boyutlu olarak tarandığı, restorasyonun bilgisayarda tasarlanıp klinikteki frezeleme ünitesinde üretildiği bir restorasyon yöntemidir. CEREC sistemiyle inley-onley dolgular, tek diş kronları ve implant üstü abutmentlar, restorasyonun türüne ve malzemesine göre çoğu zaman aynı seansta tamamlanabilir. Silikon ölçü gerekmediği için öğürme refleksi olan hastalar için de konforlu bir seçenektir.
- Silikon ölçü yerine ağız içi kamerayla dijital ölçü
- Restorasyonun bilgisayarda tasarlanması ve klinikte frezelenmesi
- Uygun vakalarda geçici restorasyona gerek kalmadan tek seansta tamamlama
- Metal içermeyen, diş renginde seramik ve zirkonya malzemeler
Tedavi süreci
Dişin hazırlanması
Çürük doku ya da eski dolgu, kron veya köprü dişten uzaklaştırılır ve diş restorasyona hazırlanır.
Dijital ölçü
Ağız içi kamerayla dişin üç boyutlu görüntüsü alınır. Küçük restorasyonlarda bu aşama yaklaşık 1–5 dakika sürer.
Bilgisayarda tasarım
Restorasyon yazılımda tasarlanır, komşu dişlerle uyumu ekran üzerinde ayarlanır. Bu aşama yaklaşık 5–10 dakika sürer.
Frezeleme
Frezeleme ünitesi restorasyonu hazır seramik, kompozit-seramik veya zirkonya bloktan üretir. Seramiklerde yaklaşık 10–15 dakika sürer; zirkonyada süre uzayabilir.
Yapıştırma
Restorasyon doğrudan dişe yapıştırılır. Cila ve bitim işlemlerine bağlı olarak yaklaşık 10–45 dakika sürer.
CAD/CAM sistemi nedir?
CAD/CAM, İngilizce Computer Aided Design / Computer Aided Manufacturing ifadesinin kısaltmasıdır ve bilgisayar destekli tasarım ve üretim anlamına gelir. Ağız içinden üç boyutlu kamerayla ölçü alınır, dolgu veya kronun şekli yazılımda belirlenir ve restorasyon seramik, kompozit-seramik ya da monolitik zirkonya bloktan klinikte üretilir.
1985'ten bu yana uygulanan sistem, Zürih Üniversitesi'ndeki araştırmalarla bugünkü şeklini almıştır. İlk yıllarda cihazların büyük hacmi ve yüksek maliyeti yaygınlaşmasını zorlaştırmış, teknolojik gelişmelerle birlikte cihazlar klinik kullanıma daha uygun hale gelmiştir.
Dijital ölçünün hastaya sağladığı kolaylıklar
Sistem, ağız içine yerleştirilen silikon ölçü maddelerine ihtiyaç duymaz; ağızda yalnızca küçük bir kamera gezdirilir ve üç boyutlu veriler bilgisayara aktarılır. Bu durum özellikle öğürme refleksi olan hastalar için önemli bir kolaylıktır.
- Ölçünün ağızdan çıkarılırken esnemesi, içinde hava kabarcığı veya tükürük kalması gibi hatalar ortadan kalkar.
- Ölçünün laboratuvara taşınması ve modellenmesi sırasında oluşabilecek aktarım hataları azalır.
- Restorasyon kısa sürede hazırlandığı için çoğu durumda geçici dolgu veya geçici kron gerekmez; geçicinin düşmesi ya da kırılması gibi sorunlar yaşanmaz.
- Tek seansta tamamlanan işlemlerde sonraki randevular için yeniden anestezi gerekmez; çoğu vakada işlem anestezinin etkisi geçmeden sona erer.
CAD/CAM ile hazırlanabilen restorasyonlar
İnley-onley (seramik) dolgular
Dişin büyük bölümünün harap olduğu iki veya üç yüzlü geniş çürüklerde klasik dolgu uygulamak zordur; dişin etrafına takılan matris bantlarının uyumu sağlanamazsa iki diş arasına yiyecek sıkışması veya diş eti şişmesi görülebilir. Sağlam diş dokusu az kalmış bu dişlerde CAD/CAM ile hazırlanan inley-onley dolgular, uygun vakalarda dişi kron yapımından, hatta çekimden koruyabilir.
Kronlar (kaplamalar)
Tek diş kron restorasyonları yaklaşık 30–60 dakika içinde uygulanabilir.
Köprüler ve laminateler
Köprü ve laminate çalışmalarında da ölçü ve tasarım dijital olarak yapılabilir. Ayrıntılar protez bölümünde anlatılmaktadır.
İmplant üstü abutmentlar
Estetik beklentinin yüksek olduğu bölgelerde, implantın içine giren ve abutment adı verilen bağlantı parçaları hastanın ağız yapısına uygun uzunluk ve genişlikte hazırlanabilir. Tekrarlanan abutment provalarına gerek kalmaması, diş eti ve kemik dokusunun korunmasına katkı sağlar.
Kullanılan malzemeler
CAD/CAM restorasyonlarında Empress, e.max ve monolitik zirkonya gibi metal içermeyen, diş renginde malzemeler kullanılır. Bu malzemeler biyouyumludur ve metal alerjisi olan hastalar için de uygun seçeneklerdir.
- Empress ve e.max, metal ve zirkonya içermediği için ışığı doğal dişe daha yakın geçirir ve estetik açıdan öne çıkar.
- Zirkonya daha dayanıklı ve uygulaması kolay bir malzemedir; ışık geçirgenliği cam seramiklere göre daha düşüktür.
- Metal içermediği için ileride çekilecek röntgenlerde restorasyonun altındaki diş dokusu daha rahat değerlendirilebilir.
Çok uzun köprülerde metal alt yapılı porselen tercih edildiğinde de ölçü CAD/CAM teknolojisiyle alınabilir. Dijital ölçünün hassasiyeti ve lazer sinterleme ile üretilen metal alt yapılar, prova aşamalarını belirgin şekilde kısaltır.
Klasik yöntemle karşılaştırıldığında süre
Porselen dolgu, inley-onley, tek kron, laminate, zirkonya ve köprü gibi restorasyonlar klasik laboratuvar sürecinde genellikle 3–7 gün sürer. CAD/CAM ile aynı işlemler, restorasyonun türü ve malzemesine göre aynı gün, bazen 1–2 saat içinde ya da ertesi gün tamamlanabilir.
Hangi restorasyonun tek seansta yapılabileceği; dişin durumu, seçilen malzeme ve restorasyonun genişliğine göre Denizli'deki kliniğimizde muayene sonrasında planlanır.
Sık sorulan sorular
CAD/CAM restorasyonlar gerçekten tek seansta mı tamamlanır?
Tek diş kronu ve inley-onley dolgu gibi restorasyonlar uygun vakalarda aynı seansta tamamlanabilir; tek diş kronu yaklaşık 30–60 dakika sürer. Zirkonya restorasyonlarda ve çok üyeli çalışmalarda süre uzayabilir, işlem ertesi güne kalabilir. Kesin süre muayene sonrasında belirlenir.
Öğürme refleksim var, ölçü alınması sorun olur mu?
CAD/CAM sisteminde ağıza silikon ölçü maddesi yerleştirilmez; dişler küçük bir ağız içi kamerayla taranır. Bu nedenle ölçü aşaması öğürme refleksi olan hastalar için genellikle çok daha rahattır.
CAD/CAM ile hangi malzemeler kullanılıyor?
Empress, e.max gibi cam seramikler ve monolitik zirkonya kullanılır. Hepsi diş rengindedir ve metal içermez. Malzeme seçimi dişin konumuna, estetik beklentiye ve çiğneme yüküne göre yapılır.
İnley-onley dolgu ne zaman tercih edilir?
Dişin geniş bir bölümü çürük ya da eski dolgu nedeniyle kaybedilmiş, ancak kron yapılmasını gerektirecek kadar harap olmamışsa inley-onley dolgu tercih edilebilir. Bu yöntem sağlam diş dokusunun daha fazla korunmasına olanak tanır.
Metal alerjim var, CAD/CAM restorasyonlar uygun mu?
CAD/CAM restorasyonlarında kullanılan seramik ve zirkonya malzemeler metal içermez ve biyouyumludur. Bu nedenle metal alerjisi olan hastalar için uygun seçeneklerdir; yine de alerji öyküsü muayenede mutlaka paylaşılmalıdır.
Ağzımda yapılması gereken işlemler var ama zamanım kısıtlı. Ne yapabiliriz?
Bu çok sık karşılaşılan bir durumdur. Doğru teşhis ve planlamayla, randevu takviminde aksama olmadığı sürece tedavi süreleri önemli ölçüde kısaltılabilir. Uygun vakalarda kanal tedavisinin aynı gün tamamlanması, CAD/CAM ile kron ve porselen dolguların aynı seansta yapılması ve X-Guide ile implant uygulaması bu konuda yardımcı olur. Çenenin bir tarafı uyuşturulmuşken o bölgedeki dolgu, küretaj, kanal tedavisi, implant ve çekim gibi işlemlerin aynı seansta yapılması da mümkündür.
Dolgu yaptırmama rağmen dişlerimin arasına sürekli yiyecek giriyor. Çözümü var mı?
Neden kemik erimesiyse, sorun ancak diş ipi veya ara yüz fırçası kullanımıyla kontrol altında tutulabilir. Neden dolgunun çok büyük olması ve komşu dişe iyi temas etmemesiyse, CAD/CAM ile hazırlanan inley-onley türü porselen dolgular bir çözüm olabilir. Hangisinin geçerli olduğu muayene ve röntgenle belirlenir.
Sitedeki bilgiler bilgilendirme amaçlıdır; hekimin muayenesi, tanı ve tedavi planlamasının yerine geçmez. Tedavi süreci ve sonuçları kişiden kişiye değişir.